Müzakere işi: Karışık!..
DIŞ HABERLER SERVİSİ – İran savaşının sona erdirilmesine yönelik belirsizlik sürerken, iki taraftan da heyetlerin, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da olacağı ve Pazar günü muhtemel görüşmelere başlayacağı yönündeki umutlar da, yeniden “başka bahara” ertelendi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cuma günü gittiği Pakistan başkenti İslamabad’da temaslara başlarken, Beyaz Saray da, Witkoff ile Kushner’in İslamabad’a gideceğini ancak Başkan Yardımcısı J.D. Vance’in Washington’da kalacağını açıkladı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, “Verimli bir görüşme olmasını, bir anlaşmaya doğru ilerleme sağlanmasını umuyoruz” derken, Başkan Trump’ın, ulusal güvenlik ekibiyle hafta sonu yapılacak müzakere sürecini yakından izleyeceğini ve ortaya çıkacak tabloya göre her türlü aksiyonu alabileceğini ifade etti.
Son dakika iptal
Ancak ABD Başkanı Donald Trump, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin İslamabad’dan ayrılmasından saatler sonra, Özel Temsilcisi Witkoff ile damadı Kuschner’in müzakerelere katılmak üzere Pakistan’a yapacağı seyahati iptal ettiğini duyurdu.
“New York Times” gazetesinin haberine göre, Trump yaptığı açıklamada, “Bir süre önce ekibime, onların ayrılmaya hazırlandıklarını söyledim ve ‘Hayır, oraya gitmek için 18 saatlik uçuş yapmayacaksınız. Tüm kozlar bizim elimizde. Bizi istedikleri zaman arayabilirler ancak oturup hiçbir şey hakkında konuşmak 18 saatlik uçuşlar yapmayacaksınız’ dedim” ifadesini kullandı. Trump, Florida’da uçağa binişi öncesinde ise gazetecilerin sorularına cevap verdi. ABD Başkanı, “Ben ilk teklifi reddettiğim anda, sadece 10 dakika içinde, elimize çok daha iyi bir taslak ulaştı. Bu yüzden görüşmeleri telefonla yürüteceğiz, istedikleri zaman bizi arayabilirler” dedi.Cuma günü İslamabad’a giden İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin, burada, Başbakan Şahbaz Şerif’in yanı sıra ABD ile görüşmelerde etkin bir isim olan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile bir araya geldiği bildirilmişti. İran devlet medyasına göre, Arakçi, yaptığı görüşmelerin ardından Pakistan’dan ayrılırken, Umman sonrası yeniden İslambad’a gideceğini iddia etti. İranlı politikacı, sosyal medyasından, Umman ve Rusya’yı da ziyaret edeceğini duyurmuştu. Daha önce Amerikan “ABC News” kanalına konuşan Pakistanlı üst düzey bir yetkili ise, heyetlerin ayrı ayrı yapılacak ön görüşmelerin ardından Pazar günü yüz yüze müzakerelere başlayabileceğini öne sürmüştü.
Lübnan’a güçlü saldırı emri
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, Lübnan’a yönelik “güçlü saldırılar” gerçekleştirilmesi doğrultusunda talimat verdiği bildirildi. İsrail Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada, Netanyahu, Lübnan ile yürürlükteki ateşkese rağmen ülkeye yönelik yeni saldırı talimatı verdi ve “Hizbullah noktalarına yönelik güçlü saldırılar düzenlenmesi doğrultusunda talimat verildiği belirtildi. Söz konusu gelişme, tarafların birbirlerini karşılıklı olarak ateşkes ihlali gerçekleştirmekle itham etmesinin ardından yaşandı. Öte yandan İsrail basını ise ABD Başkanı Donald Trump, Netanyahu ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ın, yaklaşık iki hafta içinde 11 Mayıs’ta Washington’da bir araya gelmesinin planlandığını öne sürdü. Görüşmenin bölgedeki güvenlik gelişmelerine bağlı olarak şekilleneceği, olası zirvenin Orta Doğu’da yeni bir diplomatik sürecin başlangıcı olabileceği yorumları yapıldı.
Türkiye’den Hürmüz hamlesi
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran-ABD arasında olası bir anlaşma yapılmasının ardından, Hürmüz Boğazı’nda mayın temizliği için Türkiye’nin katılımının değerlendirilebileceğini söyledi. Londra’da gazetecilere konuşan Fidan, anlaşma sağlanması durumunda boğazda teknik bir ekibin mayın temizleme çalışması yürüteceğini, bu sürecin insani bir görev olarak değerlendirildiğini ve Türkiye’nin ilkesel olarak bu tür girişimlere olumlu baktığını ifade etti. Fidan, söz konusu mayın temizleme faaliyetlerinin farklı ülkelerden oluşacak teknik bir ekip tarafından yürütüleceğini ve Türkiye’nin böyle bir yapıya dahil olmaya “sorun görmeyeceğini” dile getirdi. Ancak Fidan, olası bir teknik koalisyonun yeniden çatışmaya taraf olması durumunda Türkiye’nin tutumunu yeniden gözden geçireceğini de vurguladı. Öte yandan Fidan dün, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammad Ishaq Dar ile birer telefon görüşmesi gerçekleştirdi.
Pistorius: Gemi gönderebiliriz
Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius ise Hürmüz Boğazı’nda olası görev için zaman kaybetmemek amacıyla bir mayın arama gemisini Akdeniz’e sevk edeceklerini bildirdi.
AB’den yaptırımı gevşetme sinyali
Avrupa Birliği (AB), İran savaşının yol açtığı enerji krizi ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle artan baskı nedeniyle çözüm yolu arıyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Güney Kıbrıs’ta düzenlenen iki günlük gayriresmî AB Liderler Zirvesi’nde, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacak kapsamlı anlaşma karşılığında yaptırımların aşamalı olarak hafifletilmesine yönelik bir öneri sundu. Merz, Almanya’nın önerdiği olası anlaşmanın, İran’ın nükleer faaliyetlerini durdurmasını ve İsrail ile bölgedeki diğer ülkelere yönelik saldırgan tutumuna son vermesini de içermesi gerektiği belirtildi. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise, Tahran’la böyle bir anlaşmanın mümkün olup olmadığı konusuna temkinli.
‘Abluka sürerse güçlü yanıt vereceğiz’
İran Silahlı Kuvvetleri, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ablukasına ilişkin sert açıklamalarda bulunarak, “saldırgan tutumun sürmesi halinde karşılık verileceği” uyarısında bulundu. Savaşın yürütülmesinden sorumlu Hatemül Enbiya Merkez Karargahı’nın, İran Devlet Televizyonu’nda yayımlanan açıklamasında, “Eğer saldırgan Amerikan ordusu bölgedeki kuşatma ve korsanlığa devam ederse, güçlü İran silahlı kuvvetlerinin tepkisiyle karşı karşıya kalacaklarından emin olsunlar” denildi. İran Silahlı Kuvvetleri’nin ülkenin egemenliği ve toprak bütünlüğünü koruma konusunda geçmişe kıyasla daha güçlü ve hazırlıklı olduğu vurgulanan açıklamada, bölgedeki gelişmelerin yakından takip edildiği belirtildi.